როგორ ეხმარებიან პი და პო ბავშვებს ემოციურ განვითარებაში
პატარების სამყარო, ფერადი და მხიარული ამბებისგან შედგება. თავგადასავლების ყველაზე დიდი საბადო კი საბავშვო წიგნებია, რომლებიც ბავშვებს უამრავ დაუვიწყარ წუთს, ემოციასა და სიხარულს გადასცემს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ბავშვმა წიგნთან ურთიერთობა ჩვილობიდან დაიწყოს და განვითარების ყველა ეტაპზე მშობელმა ასაკობრივი ინტერესების შესაბამისი, საინტერესო და ფერადი ილუსტრაციებით გაფორმებული წიგნები შესთავაზოს მას. სპეციალისტების მოსაზრებით, წიგნიერების საფუძვლები ადრეული ასაკიდან ყალიბდება, მაშინ როდესაც ჩვილს ვესაუბრებით, ვუხმოვანებთ გარემოს, ვუხსნით რას და როგორ ვაკეთებთ, ვუმღერით, ვუყვებით ლექსებსა და ზღაპრებს.
ზღაპრები, ლექსები, საბავშვო მოთხრობები პატარების წარმოსახვას, მეტყველებისა და კომუნიკაციის უნარებს უვითარებს; ბავშვები, რომლებსაც ხშირად უკითხავდნენ წიგნებს, მარტივად ახერხებენ კომუნიკაციას თანატოლებთან, საკუთარი მოსაზრებების ეფექტურად ჩამოყალიბებას და გამოირჩევიან კარგი ლექსიკური მარაგით. ეს ის უნარებია, რომლებიც მათ მთელი ცხოვრების განმავლობაში დასჭირდებათ და გამოადგებათ. ამ სიკეთეებთან ერთად, მეტია ალბათობა მომავალში წიგნების კითხვა ბავშვების საყვარელ საქმიანობად იქცეს, რაც მათი აკადემიური წინსვლისთვისაც მნიშვნელოვანია.
დღეს, ისე, როგორც არასდროს, ბავშვებისთვის წიგნების მრავალფეროვანი არჩევანი არსებობს. ამჯერად მინდა, ჩემი ერთი წლის შვილის უსაყვარლესი საკითხავის, სულაკაურის გამომცემლობის, „პი და პოს“ თავგადასავლების შესახებ მოგიყვეთ. მაშომ უკვე კარგად გაიცნო წიგნის გმირები და ყოველდღიურად ხუთივე წიგნს მიყოლებით მაკითხებს. ჩემთვის უდიდესი სიამოვნებაა, ვუკითხო ერთი წლის შვილს და დავეხმარო მისთვის ჯერ კიდევ უცნობი სამყაროს კვლევასა და შესწავლაში, მით უფრო, როდესაც ვხედავ ცოცხალ უკუკავშირს მისგან – ინტერესით და სიამოვნებით მისმენს, ახმოვანებს გმირების ემოციებს, თანაუგრძნობს მათ გასაჭირის დროს, მეხუტება როდესაც წიგნის გმირები ერთმანეთს ეხუტებიან, როდესაც ისინი ტირიან, ტირილის იმიტაციას აკეთებს და ტაშს შემოჰკრავს მაშინ, როდესაც წიგნის ყველაზე მხიარული შეძახილი „ვაშა“ გაისმება.
პი და პო, ბაჭია და თაგუნა საუკეთესო მეგობრები არიან. ერთად დაქრიან სკუტერით, ერთად თამაშობენ თოვლში, ძერწავენ თაგუნებს და ბაჭიებს, სტუმრობენ ერთმანეთს სახლებში, ზეიმობენ დაბადების დღეებს, ბრაზობენ, სწყინთ, უხარიათ, ბოდიშს იხდიან, ეხუტებიან და ისევ აგრძელებენ მეგობრობას. ამბები ბაჭიას და თაგუნას მეგობრობაზე მარტივი სიუჟეტით, მოკლე და ეფექტური წინადადებებით ისე არის მოთხრობილი, რომ წლამდე ბავშვისთვისაც იოლად აღსაქმელია. წიგნები ფერადი, მიმზიდველი ილუსტრაციებით არის გაფორმებული, რაც ასევე ხელს უწყობს ბავშვების ყურადღების კონცენტრაციას და ინტერესის გაღვივებას.
პი და პო დაბადების დღეს ზეიმობენ
პი და პო დაბადების დღეს ზეიმობენ
წიგნი გვიყვება ისეთი განსაკუთრებული დღეების შესახებ, როდესაც თავს ბედნიერად ვგრძნობთ და თითქმის შეუძლებელია ცუდი რამ მოხდეს, თუმცა ის მაინც ხდება. ასეთი დღეებისგან დაზღვეული არავინ ვართ, ამიტომ უნდა ვეცადოთ, პრობლემა მოვაგვაროთ და იმედგაცრუებული არ დავრჩეთ. მართალია პოს დაბადების დღის ტორტი, რომელიც პიმ საჩუქართან ერთად მიართვა, მოულოდნელად ჰაერში „აიჭრა“ და შემდეგ ძირს დაენარცხა, რის გამოც ორივე გმირი საშინლად დამწუხრდა, თუმცა, რომ არა ეს ამბავი, პის არ მოუვიდოდა ბრწყინვალე იდეა თავში – გამოეცხო ნამცხვარი მეგობრის დაბადების დღისთვის და ზეიმი გაეგრძელებინათ. ამ შემთხვევამ ორივე გმირს პრობლემის გადაჭრის გზა ასწავლა და აღმოაჩენინა, თუ როგორ შეიძლება უსიამოვნო ამბავი თავისდა სასიკეთოდ შემოატრიალონ და გუნებაც არ გაიფუჭონ, რაც შეიძლება პატარებისთვის მაგალითად იქცეს.
წიგნი გვიყვება ისეთი განსაკუთრებული დღეების შესახებ, როდესაც თავს ბედნიერად ვგრძნობთ და თითქმის შეუძლებელია ცუდი რამ მოხდეს, თუმცა ის მაინც ხდება. ასეთი დღეებისგან დაზღვეული არავინ ვართ, ამიტომ უნდა ვეცადოთ, პრობლემა მოვაგვაროთ და იმედგაცრუებული არ
დავრჩეთ. მართალია პოს დაბადების დღის ტორტი, რომელიც პიმ საჩუქართან ერთად მიართვა, მოულოდნელად ჰაერში „აიჭრა“ და შემდეგ ძირს დაენარცხა, რის გამოც ორივე გმირი საშინლად დამწუხრდა, თუმცა, რომ არა ეს ამბავი, პის არ მოუვიდოდა ბრწყინვალე იდეა თავში – გამოეცხო ნამცხვარი მეგობრის დაბადების დღისთვის და ზეიმი გაეგრძელებინათ. ამ შემთხვევამ ორივე გმირს პრობლემის გადაჭრის გზა ასწავლა და აღმოაჩენინა, თუ როგორ შეიძლება უსიამოვნო ამბავი თავისდა სასიკეთოდ შემოატრიალონ და გუნებაც არ გაიფუჭონ, რაც შეიძლება პატარებისთვის მაგალითად იქცეს.
„პი და პო სკუტერით დაქრიან“
„პი და პო სკუტერით დაქრიან“
წიგნი გვიყვება, რა ემოცია შეიძლება დაეუფლოს სხვას, თუ მის ნივთს დაუკითხავად ავიღებთ და ისე გამოვიყენებთ. როდესაც ამ წიგნს პატარებს წავუკითხავთ შეგვიძლია ავუხსნათ, რომ სკუტერი რომლითაც პი დაქროდა, პის პირადი ნივთი იყო, ხოლო პოს, მისგან აუცილებლად უნდა აეღო ნებართვა, სანამ თვითონაც მასზე ქროლვას გადაწყვეტდა. ასე ბავშვები თავადაც მიხვდებიან, რომ ყოველთვის ითხოვონ ნებართვა, სანამ სხვის ნივთს აიღებენ. ამას გარდა, წიგნი ემოციური მხარდაჭერის და ემპათიის გრძნობასაც გააღვივებს პატარა მკითხველში, მათ აუცილებლად შეებრალებათ სკუტერიდან გადმოვარდნილი პო, დაინახავენ მხარდაჭერის მაგალითსაც პისგან და თვითონაც თანაუგრძნობენ საყვარელ გმირს.
წიგნი გვიყვება, რა ემოცია შეიძლება დაეუფლოს სხვას, თუ მის ნივთს დაუკითხავად ავიღებთ და ისე გამოვიყენებთ. როდესაც ამ წიგნს პატარებს წავუკითხავთ შეგვიძლია ავუხსნათ, რომ სკუტერი რომლითაც პი დაქროდა, პის პირადი ნივთი იყო, ხოლო პოს, მისგან აუცილებლად უნდა აეღო
„პი და პო თოვლში თამაშობენ“
ერთ დღესაც დიდი თოვლი მოვიდა და პი და პო თოვლში სათამაშოდ გავიდნენ. მეგობრებმა გადაწყვიტეს თოვლისგან რაიმე გაეკეთებინათ, მაგრამ ვერ შეთანხმდნენ, ბაჭია უნდა ყოფილიყო ის თუ თაგუნა. ბოლოს ერთმანეთს ისე გაუბრაზდნენ, თოვლის თაგუნას თავი ისროლეს, ერთმანეთი წააქციეს და არც
ნებართვა, სანამ თვითონაც მასზე ქროლვას გადაწყვეტდა. ასე ბავშვები თავადაც მიხვდებიან, რომ ყოველთვის ითხოვონ ნებართვა, სანამ სხვის ნივთს აიღებენ. ამას გარდა, წიგნი ემოციური მხარდაჭერის და ემპათიის გრძნობასაც გააღვივებს პატარა მკითხველში, მათ აუცილებლად შეებრალებათ სკუტერიდან გადმოვარდნილი პო, დაინახავენ მხარდაჭერის მაგალითსაც პისგან და თვითონაც თანაუგრძნობენ საყვარელ გმირს.
„პი და პო თოვლში თამაშობენ“
ისე თავაზიანად მოიქცნენ. კონფლიქტის დასასრულს ბაჭიამ და თაგუნამ შეცდომა გააცნობიერეს, ერთმანეთს ბოდიში მოუხადეს და ჩაეხუტნენ, სახლში მისულებმა კი პლასტილინისგან თაგუნები და ბაჭიები გამოძერწეს. წიგნი პატარებს ასწავლის, რომ მეგობართან ჩხუბი არ ღირს და ყველაზე სწორი საქციელი კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარება და შეთანხმებაა. ეს გზავნილი უფროსებისთვისაც საყურადღებო შეიძლება გამოდგეს, რათა თავადაც იმუშაონ ბავშვებთან ისეთი სოციალური უნარების ჩამოყალიბებაზე, როგორებიცაა თხოვნა, ბოდიშის მოხდა, კომპრომისის მიღწევა, რიგის დაცვა, მოლაპარაკებაზე წასვლა და ა.შ.
ერთ დღესაც დიდი თოვლი მოვიდა და პი და პო თოვლში სათამაშოდ გავიდნენ. მეგობრებმა გადაწყვიტეს თოვლისგან რაიმე გაეკეთებინათ, მაგრამ ვერ შეთანხმდნენ, ბაჭია უნდა ყოფილიყო ის თუ თაგუნა. ბოლოს ერთმანეთს ისე გაუბრაზდნენ, თოვლის თაგუნას თავი ისროლეს, ერთმანეთი წააქციეს და
„პი და პო ბუშტს ასეირნებენ“
არა მარტო პატარებს, დიდებსაც გვიჭირს, გულთან ახლოს არ მივიტანოთ ისეთი რამ, რასაც არაფერი ეშველება. ასე დაემართათ ჩვენს გმირებსაც, როდესაც ერთ დღეს წითელი ბუშტი სასეირნოდ წაიყვანეს. მაგრამ უეცრად, პის ბუშტზე ხელი გაეშვა, ბუშტი მაღლა და მაღლა აფრინდა და მერე კი უცებ… ბუფ! და გასკდა! რა თქმა უნდა, პი ძალიან დაღონდა, იტირა კიდეც, მაგრამ პომ
არც ისე თავაზიანად მოიქცნენ. კონფლიქტის დასასრულს ბაჭიამ და თაგუნამ შეცდომა გააცნობიერეს, ერთმანეთს ბოდიში მოუხადეს და ჩაეხუტნენ, სახლში მისულებმა კი პლასტილინისგან თაგუნები და ბაჭიები გამოძერწეს. წიგნი პატარებს ასწავლის, რომ მეგობართან ჩხუბი არ ღირს და ყველაზე სწორი საქციელი კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარება და შეთანხმებაა. ეს გზავნილი უფროსებისთვისაც საყურადღებო შეიძლება გამოდგეს, რათა თავადაც იმუშაონ ბავშვებთან ისეთი სოციალური უნარების ჩამოყალიბებაზე, როგორებიცაა თხოვნა, ბოდიშის მოხდა, კომპრომისის მიღწევა, რიგის დაცვა, მოლაპარაკებაზე წასვლა და ა.შ.
„პი და პო ბუშტს ასეირნებენ“
დადარდიანებული მეგობრის გასამხიარულებლად მაინც მოიფიქრა რაღაც და მისი გაღიმებაც შეძლო. წიგნის გმირები თავიანთი საქციელით პატარებს პოზიტიური ქცევის მაგალითსაც სთავაზობენ: როდესაც მეგობარს ნუგეში და დახმარება სჭირდება, როცა მეგობარს უჭირს და დაღონებულია, ჩახუტება და დამშვიდება ძალიან მნიშვნელოვანია. გესმოდეს რას გრძნობს სხვა და ხედავდე მის ემოციებს, ეს კარგი ემოციური ინტელექტის მაჩვენებელია.
არა მარტო პატარებს, დიდებსაც გვიჭირს, გულთან ახლოს არ მივიტანოთ ისეთი რამ, რასაც არაფერი ეშველება. ასე დაემართათ ჩვენს გმირებსაც, როდესაც ერთ დღეს წითელი ბუშტი სასეირნოდ წაიყვანეს. მაგრამ უეცრად, პის ბუშტზე ხელი გაეშვა, ბუშტი მაღლა და მაღლა
„პი და პო დასაძინებლად ემზადებიან“
პო პისთან რჩება ღამე დასაძინებლად, მაგრამ თავისი საყვარელი ბაყაყუნას წაღება ავიწყდება, რის გამოც ღამე ჩაძინება უჭირს. პი მას თავის საყვარელ გოჭუნას ათხოვებს და პოსაც მაშინვე ჩაეძინება. წიგნი პატარებს აჩვენებს, როგორ შეიძლება გაუზიარო საყვარელი ნივთი მეგობარს და დამშვიდებაში დაეხმარო. ეს წიგნი ძილისთვის დადებითი განწყობის ჩამოყალიბებაში და ძილის რუტინის წასახალისებლადაც გამოადგებათ მშობლებს. პატარებისთვის საინტერესო იქნება იმის მოსმენა, როგორ იძინებენ მათი საყვარელი წიგნის გმირები, რა რიტუალები აქვთ, სანამ დასაძინებლად წავლენ და რამ შეიძლება დაამშვიდოს ისინი ძილის წინ ოთახში მარტო დარჩენილები.
აფრინდა და მერე კი უცებ… ბუფ! და გასკდა! რა თქმა უნდა, პი ძალიან დაღონდა, იტირა კიდეც, მაგრამ პომ დადარდიანებული მეგობრის გასამხიარულებლად მაინც მოიფიქრა რაღაც და მისი გაღიმებაც შეძლო. წიგნის გმირები თავიანთი საქციელით პატარებს პოზიტიური ქცევის მაგალითსაც სთავაზობენ: როდესაც მეგობარს ნუგეში და დახმარება სჭირდება, როცა მეგობარს უჭირს და დაღონებულია, ჩახუტება და დამშვიდება ძალიან მნიშვნელოვანია. გესმოდეს რას გრძნობს სხვა და ხედავდე მის ემოციებს, ეს კარგი ემოციური ინტელექტის მაჩვენებელია.
„პი და პო დასაძინებლად ემზადებიან“
ისევე როგორც ზრდასრულები, ბავშვებიც უამრავ ემოციას განიცდიან, ემოციების ამოცნობა და პოზიტიური გზით გამოხატვა კი ძალიან მნიშვნელოვანია მათთვის. ის ბავშვები, რომლებსაც კარგად ესმით საკუთარი ემოციები, უფრო თავდაჯერებულად უმკლავდებიან გამოწვევებს, არიან ემპათიურები, თანატოლებთან უკეთესი კომუნიკაციით გამოირჩევიან და ქცევასთან დაკავშირებული ნაკლები სირთულე ახასიათებთ. ამიტომ მნიშვნელოვანია ადრეული ასაკიდან ვასწავლოთ მათ საკუთარი ემოციების ამოცნობა. პი და პოს თავგადასავლების ყველა წიგნში ნაჩვენებია სხვადასხვა ემოცია, რომელსაც განიცდიან წიგნის გმირები სხვადასხვა სიტუაციაში – როცა ბედნიერები, მოწყენილები ან გაბრაზებულები არიან. ბავშვებთან ემოციებზე ყურადღების გამახვილება აუცილებელია მათი ემოციური ინტელექტის განვითარებისთვისაც, საბავშვო წიგნები კი ამ მიზნის მისაღწევად მნიშვნელოვანი დამხმარე ინსტრუმენტია.
მცირე ასაკში სხვადასხვა სახის ტექსტთან ურთიერთობა ბავშვის კოგნიტურ და სოციო-ემოციურ განვითარებასაც უწყობს ხელს, ეხმარება უკეთ შეიმეცნოს სამყარო, განივითაროს ლოგიკური მსჯელობის უნარი და მიზეზ-შედეგობრივი
პო პისთან რჩება ღამე დასაძინებლად, მაგრამ თავისი საყვარელი ბაყაყუნას წაღება ავიწყდება, რის გამოც ღამე ჩაძინება უჭირს. პი მას თავის საყვარელ გოჭუნას ათხოვებს და პოსაც მაშინვე ჩაეძინება. წიგნი პატარებს აჩვენებს, როგორ შეიძლება გაუზიარო საყვარელი ნივთი მეგობარს და
დამშვიდებაში დაეხმარო. ეს წიგნი ძილისთვის დადებითი განწყობის ჩამოყალიბებაში და ძილის რუტინის წასახალისებლადაც გამოადგებათ მშობლებს. პატარებისთვის საინტერესო იქნება იმის მოსმენა, როგორ იძინებენ მათი საყვარელი წიგნის გმირები, რა რიტუალები აქვთ, სანამ დასაძინებლად წავლენ და რამ შეიძლება დაამშვიდოს ისინი ძილის წინ ოთახში მარტო დარჩენილები.
ისევე როგორც ზრდასრულები, ბავშვებიც უამრავ ემოციას განიცდიან, ემოციების ამოცნობა და პოზიტიური გზით გამოხატვა კი ძალიან მნიშვნელოვანია მათთვის. ის ბავშვები, რომლებსაც კარგად ესმით საკუთარი ემოციები, უფრო თავდაჯერებულად უმკლავდებიან გამოწვევებს, არიან ემპათიურები, თანატოლებთან უკეთესი კომუნიკაციით გამოირჩევიან და ქცევასთან დაკავშირებული ნაკლები სირთულე ახასიათებთ. ამიტომ მნიშვნელოვანია ადრეული ასაკიდან ვასწავლოთ მათ საკუთარი ემოციების ამოცნობა. პი და პოს თავგადასავლების ყველა წიგნში ნაჩვენებია სხვადასხვა ემოცია, რომელსაც განიცდიან წიგნის გმირები სხვადასხვა სიტუაციაში – როცა ბედნიერები, მოწყენილები ან გაბრაზებულები არიან. ბავშვებთან ემოციებზე ყურადღების გამახვილება აუცილებელია მათი ემოციური ინტელექტის განვითარებისთვისაც, საბავშვო წიგნები კი ამ მიზნის მისაღწევად მნიშვნელოვანი დამხმარე ინსტრუმენტია.
მცირე ასაკში სხვადასხვა სახის ტექსტთან ურთიერთობა ბავშვის კოგნიტურ და სოციო-ემოციურ განვითარებასაც უწყობს ხელს, ეხმარება უკეთ შეიმეცნოს სამყარო, განივითაროს ლოგიკური მსჯელობის უნარი და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების აღმოჩენა მარტივად შეძლოს. ამას გარდა, კითხვა პატარას ეხმარება ყურადღების კონცენტრირებაში და იმპულსების მართვაში, რაც საბოლოოდ სასკოლო მზაობასაც ქმნის.
კავშირების აღმოჩენა მარტივად შეძლოს. ამას გარდა, კითხვა პატარას ეხმარება ყურადღების კონცენტრირებაში და იმპულსების მართვაში, რაც საბოლოოდ სასკოლო მზაობასაც ქმნის.
რა შეიძლება იყოს პატარა ბავშვისთვის იმაზე მეტად სასიამოვნო, როდესაც საყვარელი ადამიანი საოცარ ამბებს თბილი ხმით უკითხავს, ამოგზაურებს უცნაურ ადგილებში, აცნობს საინტერესო პერსონაჟებს და უღებს იმ ჯადოსნური სამყაროს კარს, რომელსაც საბავშვო ლიტერატურა ჰქვია.
